Toegepast op applicaties voor online hulpverlening geven Oinas-Kukkonen & Harjumaa\u00a0 (2009)<\/strong> volgende omschrijving: ‘computerized software or information systems designed to reinforce, change or shape attitudes or behaviors or both, without using coercion or deception<\/em>‘.<\/p>\n De laatste 2 punten zijn van belang. Het gaat niet<\/strong> om dwang<\/strong>, maar zeker ook niet<\/strong> over misleiding<\/strong>. Het gaat er wel om het aanbod aantrekkelijker\u00a0 en dus meer overtuigend te maken, waardoor therapietrouw<\/strong> versterkt wordt en de kans vergroot dat deelnemers aan een online interventie er gunstige effecten door ondervinden.<\/p>\n Er werden enkele modellen ontworpen betreffende attitude- en gedragsverandering, waaruit implementeerbare strategie\u00ebn kunnen afgeleid worden die gedragsverandering bevorderen. Hieronder twee bekende theorie\u00ebn die vaak als basis gebruikt worden bij ‘persuasive strategies’.<\/p>\n Bejamin J. Fogg, oprichter van het Persuasive Technology Lab<\/a> van de Stanford universiteit, stelt een eenvoudig model voor waarbij 3 factoren menselijk gedrag be\u00efnvloeden<\/strong> (2003).<\/p>\n Motivatie en de mogelijkheden om een bepaald gedrag te stellen moeten een grenswaarde<\/strong> overschrijden vooraleer een gedrag of een gedragsverandering kan optreden. Een uitlokker<\/strong>, in welke vorm dan ook, is echter essentieel om een proces op gang te brengen.<\/p>\n Het model van Icek Ajzen, professor University of Massachusetts, focust vooral op menselijk gedrag als gevolg van een bewuste intentie<\/strong>, in contrast met onbewuste drijfveren. Volgens deze theorie worden menselijk gedrag en gedragsverandering bepaald door volgende drie factoren<\/strong>:<\/p>\n Dit model legt de nadruk op cognitieve factoren<\/strong>. Toch is een belangrijke stelling van Icek Ajzen dat informatie of kennis alleen niet zullen leiden tot gedragsverandering. Evenmin zal attitude iets in beweging brengen, wanneer deze niet gekoppeld wordt aan concreet gedrag dat als uitvoerbaar ervaren wordt en ondersteund wordt door een sociale context.<\/p>\n Thomas L. Webb<\/strong> (Sheffield universiteit) deed een metastudie over\u00a0 webinterventies gericht op het ontwikkelen van meer gezonde leefgewoontes (Webb T. e.a., 2010). Interventies die meer gebruik maakten van gedragsverandering strategie\u00ebn bleken succesvoller dan andere. Dit was nog meer uitgesproken bij interventies die zich theoretisch baseerden op het\u00a0 ‘planned behavior model’. Bijkomend bleek ondersteuning van deelnemers via communicatie bij te dragen aan de effectiviteit (vaak ging het om ondersteuning met SMS berichten).<\/p>\n Behalve de twee besproken theorie\u00ebn zijn er nog talrijke andere concepten die als uitgangspunt genomen worden bij persuasive design, zoals ‘self-efficacy’ van Bandura, ‘stages of change’ van Prochaska, cognitieve dissonantie van Festinger, de hi\u00ebrarchie van behoeftes van Maslow, enzovoort. Een overzicht is te vinden op de website behaviourmodel.org<\/a> van BJ Fogg. Zelfs de Myer Briggs Type Indicator (MBTI), oorspronkelijk gebaseerd op de typologie van Jung, kan als basis gebruikt worden (zie het Nederlandse designbureau Concept 7<\/a>).<\/p>\n Harri Oinas-Kukkonen en Marja Harjumaa, respectievelijk professor en onderzoeker aan de Finse Oulu universiteit, formuleren een synthese van bestaande theorie\u00ebn. Ze richten zich vooral op de implementatie<\/strong> van persuasieve strategie\u00ebn in de technologie<\/strong> van interventies die gedragsverandering willen stimuleren.<\/p>\n In het Persuasive System Design (PSD) model is dus van belang dat de technologie deel uitmaakt van het geheel<\/strong> en niet louter gezien wordt als een (neutrale en waardenvrije) manier om inhoud over te brengen aan gebruikers van een interventie.<\/p>\n In hun visie gaan Oinas-Kukkonen & Harjumaa uit van enkele basisveronderstellingen<\/strong> (2009):<\/p>\n Het PSD model beschrijft tenslotte vier dimensies<\/strong>, die zich richten op verschillende aspecten van ’technology-mediated persuasion’<\/strong>.<\/p>\n Een meta-studie van Saskia Kelders e.a.<\/strong> (2012) op basis van 101 artikels en 83 interventies (gericht op ‘lifestyle’, geestelijke gezondheidszorg en ondersteuning bij chronische ziektes), gebruikte het PSD model van Oinas-Kukkonen bij de analyse. De conclusie was dat gebruik van persuasieve technologie bijdraagt aan de ‘adherence’<\/strong> (therapietrouw) en dus waarschijnlijk ook aan de effectiviteit. In dit verband bleek vooral ‘primary task support’ het meest gebruikt te worden via ’tunneling’, ’tailoring’ en ‘self-monitoring’ (dit laatste meestal bij lifestyle interventies). ‘Simulation’ en ‘rehearsal’ kwamen weinig aan bod, hoewel dit krachtige hulpmiddelen kunnen zijn in begeleiding of therapie. Hetzelfde geldt voor ‘praise’ en ‘rewards’. Bij ‘dialogue support’ werd bijna enkel\u00a0 gebruik gemaakt van ‘reminders’. Globaal gezien blijven in de praktijk dus nog vele mogelijkheden van persuasieve technologie onderbenut<\/strong>.<\/p>\n Behalve de technologische persuasieve strategie\u00ebn zijn er nog andere factoren die kunnen bijdragen aan een hogere therapietrouw bij internetinterventies. Dat blijkt uit het onderzoek van Kelders, maar ook uit een onderzoek van Wendy Brouwer e.a. (2011). Andere belangrijke factoren zijn o.a.: online interacties met een hulpverlener<\/strong>, interacties met andere deelnemers<\/strong>, deelnemers om een engagement vragen<\/strong>, deelnemers stimuleren om de interventie te gebruiken zoals ze bedoeld<\/strong> is, en frequente updates<\/strong> van de interventie. Kelders pleit er ook voor om ‘computer-mediated communication’<\/strong> (interacties tussen deelnemers en hulpverleners en met andere deelnemers via de interventie) te integreren in een model van ‘persuasive technology’.<\/p>\n Verder onderzoek is zeker nodig om een beter inzicht te verschaffen in de mechanismen die een rol spelen bij online interventies en welke factoren kunnen bijdragen aan therapietrouw, effectiviteit en dus het verbeteren van de levenskwaliteit van de deelnemers.<\/p>\n Via onderzoek werd aangetoond dat online hulp effectief kan zijn bij o.a. depressie, angststoornissen, dwangmatigheid en alcoholproblemen. Toch wordt\u00a0 een relatief groot aantal uitvallers als probleem gesignaleerd. Dit is vooral het geval bij online zelfhulp, waarbij deelnemers vaak voortijdig stoppen of zelfs niet meer inloggen na aanmelding. Een spijtige zaak omdat net via online zelfhulp […]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2978,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[313],"tags":[338,427,432,514,530,531,532,547],"class_list":["post-2976","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-online-hulpverlening","tag-bj-fogg","tag-harri-oinas-kukkonen","tag-icek-ajzen","tag-online-hulpverlening-methodiek","tag-persuasive-design","tag-persuasive-strategies","tag-persuasive-technology","tag-saskia-kelders"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2976","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2976"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2976\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2978"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2976"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2976"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.online-hulpverlening.be\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2976"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Het gedragsmodel van B.J. Fogg<\/h3>\n
![\"BJFogg](\"https:\/\/online-hulpverlening.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/BJFogg-behaviour-model-1.jpg\" "\\"BJFogg-behaviour")
<\/p>\n\n
Planned behavior model van Icek Ajzen<\/h3>\n
\n
Andere modellen<\/h2>\n
Het Persuasive System Design model van
\nOinas-Kukkonen & Harjumaa<\/h2>\n![\"persuasion\"](\"https:\/\/online-hulpverlening.be\/blog\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/persuasion21-1.jpg\" "\\"persuasion2\\"")
<\/p>\nBasisveronderstellingen<\/h3>\n
\n
De 4 dimensies van het PSD model<\/h3>\n
\n
Onderzoek<\/h3>\n
Referenties en links<\/h2>\n
\n
\nhttp:\/\/www.jmir.org\/2011\/1\/e2\/<\/a><\/li>\n
\nhttp:\/\/www.jmir.org\/2012\/6\/e152\/<\/a><\/li>\n
\nhttp:\/\/www.jmir.org\/2010\/1\/e4\/<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"